SA8000 nedir?
SA8000, Social Accountability International (SAI) tarafından yayımlanan bir sosyal sorumluluk standardı. Güncel sürümü SA8000:2014.
Diğer sosyal uygunluk programlarından önemli bir farkı var: SA8000 bir yönetim sistemi standardıdır. ISO 9001’i biliyorsanız mantığı tanıdık gelecek — denetçi yalnız bugünkü durumunuza bakmaz, o durumu sürdürecek sisteme de bakar. Kim sorumlu, hangi kayıt tutuluyor, sapma olduğunda ne oluyor, yönetim nasıl gözden geçiriyor.
Bu yüzden hazırlığı en uzun süren denetim programıdır. Karşılığında kurduğunuz yapı diğer denetimlerde de işinize yarar.
Dokuz unsur
| # | Unsur | Türü |
|---|---|---|
| 1 | Çocuk işçiliği | Performans |
| 2 | Zorla veya zorunlu çalıştırma | Performans |
| 3 | İş sağlığı ve güvenliği | Performans |
| 4 | Örgütlenme özgürlüğü ve toplu sözleşme hakkı | Performans |
| 5 | Ayrımcılık | Performans |
| 6 | Disiplin uygulamaları | Performans |
| 7 | Çalışma saatleri | Performans |
| 8 | Ücret | Performans |
| 9 | Yönetim sistemi | Sistem |
Dokuzuncu unsur diğer sekizini taşıyan yapıdır: politika, sorumluluklar, iç denetim, şikâyet mekanizması, tedarikçi yönetimi, yönetimin gözden geçirmesi. Uygulamada tesislerin en çok zorlandığı kısım da burasıdır — ilk sekizi “düzeltilebilir”, dokuzuncusu ise kurulup işletilmesi gereken bir düzendir.
Sertifikasyon süreci
- Hazırlık — Yönetim sistemi kurulur, kayıtlar oluşturulur, iç denetim yapılır.
- Aşama 1 denetimi (1–2 gün) — Belgelendirme kuruluşu hazır olup olmadığınıza bakar. Buradan çıkan eksikler Aşama 2’den önce kapatılır.
- Aşama 2 denetimi (2–10 gün) — Tam belgelendirme denetimi. Süre tesisin büyüklüğüne ve kapsamına göre değişir.
- Sertifika — Üç yıl geçerli.
- Gözetim denetimleri — Üç yıl boyunca sürdürülür.
- Yeniden belgelendirme — Üçüncü yılın sonunda.
Kimin için mantıklı?
SA8000, alıcısı doğrudan talep eden tesisler dışında şu durumda da anlamlı olur: birden fazla farklı denetim programına (BSCI, SMETA, WRAP) tabiyseniz ve her seferinde aynı eksikler çıkıyorsa. Bunun nedeni genellikle tekil eksikler değil, o eksikleri üreten sistemin olmayışıdır — SA8000 tam olarak o sistemi kurmayı şart koşar.
HER olarak ne yapıyoruz?
Yönetim sisteminin sıfırdan kurulması, prosedür ve kayıt setinin oluşturulması, iç denetçi eğitimi ve Aşama 1 öncesi hazırlık kontrolü. SA8000’de danışmanlığın katkısı en çok dokuzuncu unsurda görülür; ilk sekiz maddeyi çoğu tesis zaten büyük ölçüde karşılar.
Sizinle nasıl çalışıyoruz?
CAP Analizi
Tesisinizi denetçi gözüyle geziyoruz. Hangi başlıkta neredesiniz, hangi kayıt eksik — hepsi yazılı raporda.
Eğitim ve Kapasite
Yönetim ve çalışanlara, denetimde sorulacak konuların eğitimi. İşçi görüşmeleri denetimin en belirleyici kısmıdır.
Düzeltici Faaliyet
Eksikler için CAP planı: kim, ne zaman, hangi kanıtla kapatacak. Kanıt dosyasını birlikte kuruyoruz.
Ön Denetim
Gerçek denetim simülasyonu. Habersiz denetim döneminde asıl ölçü, herhangi bir gün gelseler ne çıkacağıdır.
Denetim Günü ve Sonrası
Denetim gününde yanınızdayız; rapor sonrası bulguların kapatılmasını ve bir sonraki döngüyü planlıyoruz.
Sık sorulan sorular
SA8000 diğer denetimlerden neyi farklı yapıyor?
SA8000 tek seferlik bir denetim değil, bir yönetim sistemi standardıdır. ISO 9001'e benzer mantıkta çalışır: sadece bugünkü durumunuza değil, o durumu sürdürecek sisteme de bakılır. Bu yüzden hazırlık süresi diğerlerinden uzundur ama kurulan yapı diğer denetimlerde de işinize yarar.
Sertifika kaç yıl geçerli?
Sertifikasyon döngüsü üç yıldır. Bu üç yıl boyunca gözetim denetimleri yapılır; sertifika yalnızca "alınıp rafa kaldırılan" bir belge değildir. Üçüncü yılın sonunda yeniden belgelendirme denetimi yapılır.
Denetim kaç gün sürer?
İki aşamalıdır. Aşama 1 genellikle 1-2 gün sürer ve hazırlığınızın yeterli olup olmadığına bakılır. Aşama 2 tam belgelendirme denetimidir; tesisin büyüklüğüne ve kapsamına göre 2 ile 10 gün arasında değişir.
Dokuz unsur neler?
İlk sekizi performans unsurlarıdır — çocuk işçiliği, zorla çalıştırma, iş sağlığı ve güvenliği, örgütlenme özgürlüğü, ayrımcılık, disiplin uygulamaları, çalışma saatleri ve ücret. Dokuzuncusu yönetim sistemidir ve diğer sekizini ayakta tutan yapıyı tanımlar. Sertifikasyonda en çok zorlanılan kısım genellikle dokuzuncudur.
SA8000 varsa BSCI denetimine gerek kalır mı?
Doğrudan yerine geçmez; alıcınız hangi denetim programını istiyorsa o gerekir. Ancak SA8000 için kurulan yönetim sistemi diğer denetimlerin çoğu başlığını zaten karşılar, dolayısıyla BSCI veya SMETA hazırlığınız belirgin biçimde kolaylaşır.
İlgili denetimler
Kaynaklar
Bu sayfadaki süre, geçerlilik ve tanım bilgileri standardın kendi yayınından doğrulanmıştır.
Son güncelleme: 31 Ağustos 2026