Sosyal uygunluk hakkındaki Türkçe içeriğin büyük bölümü birbirinden kopyalanıyor. Bunun iki sonucu var: bir kaynaktaki hata çoğalıyor ve standart sahibi kuralı değiştirdiğinde kopyalar güncellenmiyor. Aynı bilginin çok yerde bulunması doğru olduğunu göstermiyor — bazen tam tersini gösteriyor.
Aşağıdaki maddelerin her biri, standardın kendi yayınından doğrulandı. Kaynaklar da maddelerin altında duruyor; kontrol edebilirsiniz.
Sıkça duyuyoruz“BSCI sertifikası aldık.”
Doğrusuamfori BSCI sertifika vermez. amfori’nin kendi ifadesiyle bir doğrulama (verification) sistemidir; üye temelli bir birliktir ve "BSCI sertifikası" diye bir belge düzenlemez. Denetim sonunda elinizde bir rapor ve A–E arası bir not olur. Halk arasında "BSCI belgesi" denen şey işte bu rapordur.
Sıkça duyuyoruz“SEDEX belgemizi yeniledik.”
DoğrusuSedex bir veri paylaşım platformu, SMETA ise bir denetim metodolojisi. Sedex’in kendi tanımı: "SMETA is the world’s most widely used social audit." İkisi de sertifika üretmez; çıktı rapor ve düzeltici faaliyet planıdır.
Kaynak: Sedex — SMETA denetimi
Sıkça duyuyoruz“SLCP puanımız yükseldi.”
DoğrusuSLCP puanlamaz, not vermez, sertifika üretmez. Çıktısı — kendi ifadeleriyle — değer yargısı ve puanlama içermeyen doğrulanmış bir veri setidir. O veriyi kendi eşiğine göre yorumlayan alıcı markadır. Dolayısıyla "iyi/kötü" değerlendirmesi SLCP’den değil alıcıdan gelir.
Sıkça duyuyoruz“Denetim tarihini önceden öğrenip hazırlanırız.”
Doğrusu1 Eylül 2024’ten itibaren amfori, tamamen haberli BSCI denetim talebi kabul etmiyor. Geriye yarı habersiz (varsayılan) ve tamamen habersiz seçenekleri kaldı. Dahası: 1 Ekim 2025’ten beri tamamen habersiz denetimlerin ücretini yalnız RSB sahibi üye ödeyebiliyor — amaç ödeme sürecinden tarihin sızmasını engellemek. Yani "denetim haftası hazırlığı" artık mümkün değil.
Sıkça duyuyoruz“WRAP Platinum hedefleyelim, iki yıl geçerli.”
Doğrusu1 Mart 2026’da WRAP kademeli yapıyı kaldırdı ve iki yıllık Platinum sertifika düzenlemeyi bıraktı. Artık tek tip, yıllık "Certification of Compliance" veriliyor. Mevcut Platinum belgeler kendi bitiş tarihlerine kadar geçerli kalıyor.
Sıkça duyuyoruz“Raporumuz üç yıl geçerli.”
DoğrusuTek bir "üç yıl" kuralı yok; süre standarda göre değişiyor. amfori BSCI’de denetim döngüsü 2 yıl. WRAP sertifikası 1 yıl. SA8000 sertifikası 3 yıl, ama bu süre boyunca gözetim denetimleriyle sürdürülüyor. SMETA’da ise Sedex resmî bir süre tanımlamıyor — alıcı markaların çoğu 12 ay kabul ediyor.
Kaynak: SAI — SA8000 sertifikasyonu
Sıkça duyuyoruz“Denetimden geçtik.”
Doğrusuamfori BSCI’de geçti-kaldı yoktur; A ile E arasında bir not verilir ve her performans alanı ayrı ayrı da notlanır. Notunuz sonraki denetimin ne zaman ve hangi kapsamda olacağını belirler: A/B ise en geç 2 yıl sonra tam denetim, C/D/E ise 2–12 ay içinde takip denetimi.
Sıkça duyuyoruz“Sosyal uygunluk belgesi alalım.”
DoğrusuBöyle tek bir belge yok. Hangi denetimden geçeceğiniz, alıcınızın üyesi olduğu sisteme göre değişir — amfori BSCI, SMETA, ICS, WRAP, SA8000 veya markanın kendi programı. Doğru ilk adım standart seçmek değil, alıcınıza hangisini istediğini sormaktır.
Sıkça duyuyoruz“Danışman denetimi bizim yerimize geçer.”
DoğrusuDenetimi tesis geçer, danışman değil. Denetçi çalışanlarla yöneticiler olmadan görüşür ve kayıtları yerinde inceler. Danışmanın işi, o güne kadar tesisi gerçekten uygun hâle getirmektir. Sektörde bilinen bir sorun da şu: bazı danışmanlar tesise kayıt hazırlamayı veya çalışana ne söyleyeceğini öğretmeyi teklif ediyor. Habersiz denetim döneminde bu zaten işlemiyor; ortaya çıktığında ise alıcı ilişkinize bir denetim bulgusundan çok daha ağır zarar veriyor.
Sıkça duyuyoruz“Bir kere aldık, iş bitti.”
DoğrusuHepsi döngüseldir. BSCI’de 2 yıl, WRAP’te 1 yıl, SA8000’de 3 yıl + gözetim. Ayrıca tesis koşulları değiştikçe — yeni vardiya, taşeron, kapasite artışı — durum yeniden değerlendirilir. Kurulması gereken şey tek seferlik bir hazırlık değil, sürdürülebilir bir düzendir.
"Raporumuz üç yıl geçerli" diye planlama yapan bir tesis, ikinci yılın sonunda denetime hazırlıksız yakalanır. "WRAP Platinum hedefleyelim" diyen bir tesis artık var olmayan bir kademe için bütçe ayırır.
Bir denetim danışmanının işi, önce doğru bilgiyi vermektir. Bu sayfayı bunun için yaptık — burada yazanları kaynağından kontrol etmenizi de açıkça öneriyoruz.
Standartların ayrıntısına bakın →Ön değerlendirmemiz ücretsiz. Hangi denetim programına, ne zamana kadar hazır olmanız gerektiğini birlikte netleştirelim.