WCA nedir?
WCA (Workplace Conditions Assessment), Intertek’in yürüttüğü, web tabanlı ve risk temelli bir iş yeri koşulları değerlendirme programıdır. Intertek programı sektörden bağımsız (industry-agnostic) olarak tanımlar; Türkiye’de en çok tekstil ve hazır giyimde karşımıza çıkması bundan değil, alıcı yapısından kaynaklanır.
Intertek’in kendi tanımında dört değerlendirme alanı sayılır:
- İşgücü uygulamaları — adil ücret, çalışma saatleri, ayrımcılık yasağı
- İş sağlığı ve güvenliği — iş yeri güvenlik protokolleri ve çalışan esenliği
- Çevresel uygunluk — çevre yönetim sistemleri ve sürdürülebilirlik uygulamaları
- İş etiği — etik iş uygulamaları ve yolsuzlukla mücadele politikaları
Türkiye’deki tekstil üreticilerinin karşısına çoğu zaman bir marka programıyla birlikte çıkar; bu yüzden Inditex sayfasını da okumanız işinize yarayabilir.
Belge yok, kıyaslama var
WCA’nın çıktısı bir sertifika değil, değerlendirme raporudur. Rapor performansınızı sektör standartları ve iyi uygulamalarla kıyaslar; program bunun üzerine bir iyileştirme planı kurgular.
Bu ayrımı vurguluyoruz çünkü sonuç yanlış okunduğunda dosya kapanmış sayılıyor. WCA’da rapor, sürecin sonu değil başlangıcıdır: alıcı çoğu zaman rapordaki bulguların bir sonraki değerlendirmeye kadar kapatılmasını bekler.
En sık atlanan alan: iş etiği
Sosyal uygunluk hazırlığı yapan tesislerde çalışma saati, ücret ve İSG dosyası genellikle bir şekilde kuruludur — çünkü diğer denetim programları da bunları ister. İş etiği başlığı ise çoğu zaman hiç çalışılmamış olur: etik politika yok, çalışanın kötüye kullanımı bildirebileceği bir kanal yok, konuyla ilgili eğitim kaydı yok.
Bu alan Intertek’in kendi tanımında ayrı bir başlık olarak duruyor. Yalnız BSCI veya SMETA hazırlığından gelen bir tesis, WCA’ya bu başlık boşken girer.
Hazırlıkta ne yapıyoruz?
Dört alan farklı türde kanıt ister; hazırlık da alan alan yürür.
| Alan | En sık çıkan bulgu | Kanıt neye benzer |
|---|---|---|
| İşgücü uygulamaları | Mesai kaydı ile bordronun tutarsızlığı | PDKS, bordro, fazla mesai onayı, yaş doğrulama |
| İş sağlığı ve güvenliği | Risk değerlendirmesinin güncel olmaması | Risk analizi, tatbikat kaydı, eğitim kaydı |
| Çevresel uygunluk | İzin ve atık kaydı eksiği | Çevre izni, atık transfer formu |
| İş etiği | Politikanın hiç kurulmamış olması | Etik politika, bildirim kanalı, eğitim kaydı |
Tablodaki bulgular kendi saha deneyimimizden; program içindeki ağırlık veya eşik iddiası içermez — o kısım programın güncel sürümüne ve alıcı politikasına bağlıdır. Güncel gereklilik setini denetim öncesinde denetim firmasından teyit edin.
Birden fazla denetime aynı anda hazırlanmak
Türkiye’deki üretici tesislerin çoğu yılda üç-dört farklı denetim programına tabi oluyor. Her biri için ayrı hazırlık yapmak hem pahalı hem sonuçsuz.
Denetim programlarının baktığı konular büyük ölçüde örtüşür. Doğru yaklaşım şu: tek bir uygunluk düzeni kurun, denetim programına özgü farkları onun üstüne ekleyin. Çalışma saati kayıtlarınız düzgünse bu her denetimde düzgündür; yalnız o denetim için düzeltilen bir kayıt ise bir sonrakinde yine bulgu olur.
HER olarak ne yapıyoruz?
Dört alanın tamamı için CAP analizi, eksikler için CAP planı, işçi görüşmelerine hazırlık eğitimi ve denetim günü desteği. Amacımız yılda dört kez tekrarlanan hazırlık yerine, her denetime hazır tek bir düzen kurmanız.
Sizinle nasıl çalışıyoruz?
CAP Analizi
Tesisinizi denetçi gözüyle geziyoruz. Hangi başlıkta neredesiniz, hangi kayıt eksik — hepsi yazılı raporda.
Eğitim ve Kapasite
Yönetim ve çalışanlara, denetimde sorulacak konuların eğitimi. İşçi görüşmeleri denetimin en belirleyici kısmıdır.
Düzeltici Faaliyet
Eksikler için CAP planı: kim, ne zaman, hangi kanıtla kapatacak. Kanıt dosyasını birlikte kuruyoruz.
Ön Denetim
Gerçek denetim simülasyonu. Habersiz denetim döneminde asıl ölçü, herhangi bir gün gelseler ne çıkacağıdır.
Denetim Günü ve Sonrası
Denetim gününde yanınızdayız; rapor sonrası bulguların kapatılmasını ve bir sonraki döngüyü planlıyoruz.
Sık sorulan sorular
WCA nedir?
WCA (Workplace Conditions Assessment), Intertek'in yürüttüğü risk temelli bir iş yeri koşulları değerlendirme programıdır. Intertek'in kendi tanımında dört alan sayılır — işgücü uygulamaları (ücret, çalışma saatleri, ayrımcılık yasağı), iş sağlığı ve güvenliği, çevresel uygunluk ve iş etiği. Sertifika üretmez; değerlendirme raporu ve iyileştirme planı çıkarır.
WCA sertifika mı veriyor?
Hayır. WCA bir değerlendirme ve kıyaslama programıdır; performansınız sektör standartlarıyla karşılaştırılır. Sektörde "WCA sertifikası" diye anılan şey aslında bu değerlendirme raporudur.
İş etiği başlığı ne istiyor?
Intertek'in tanımında iş etiği ayrı bir değerlendirme alanıdır ve yolsuzlukla mücadele politikalarını kapsar. Sosyal uygunluk hazırlığı yapan tesislerin en sık atladığı başlık budur — çalışma saati ve İSG dosyası hazırken etik politika, bildirim kanalı ve ilgili eğitim kaydı bulunmayabiliyor.
WCA sadece tekstil için mi?
Hayır. Intertek programı sektörden bağımsız (industry-agnostic) olarak tanımlar. Türkiye'de en çok tekstil ve hazır giyimde karşımıza çıkıyor olması, programın kapsamının o sektörle sınırlı olduğu anlamına gelmez.
WCA ile BSCI aynı şey mi?
Hayır, farklı programlardır ve sahipleri farklıdır. Baktıkları konular büyük ölçüde örtüşür ama kapsam başlıkları ve raporlama biçimi farklıdır. Birinin raporunun diğerinin yerine geçip geçmeyeceğine alıcı karar verir.
Aynı anda birden fazla denetime nasıl hazırlanırız?
Denetim programlarının baktığı konular büyük ölçüde örtüşüyor. Doğru yaklaşım her denetim için ayrı hazırlık yapmak değil, tek bir uygunluk düzeni kurup denetim programına özgü farkları üzerine eklemektir. Aksi hâlde aynı iş yılda dört kez yapılır ve hiçbiri kalıcı olmaz.
İlgili denetimler
Kaynaklar
Bu sayfadaki süre, geçerlilik ve tanım bilgileri standardın kendi yayınından doğrulanmıştır.
Son güncelleme: 9 Eylül 2026